تبلیغات
صوفی پژوهی بارویکرد نقد - بزرگان عرفان مصطلح (حافظ،مولوی،عطار،شبستری،ابوسعید ابوالخیر و…) و تحقیر عقل و علم 3
متن مورد نظر متن مورد نظر متن مورد نظر

خرد ستیزی و علم گریزی از ویژگی های مدرسه عرفان مصطلح یونانی و صوفیانه  (و نه البته مدرسه عرفان قران و اهل بیت علیهم السلام) است. خرد ستیزی عرفان مصطلح گاه در ایجاد تقابل بین عقل و عشق و تحقیر عقل در برابر عشق جلوه گر می شود و گاه در ستایش از مستی و لایعقلی رخ می نماید.

در ستایش از دیوانگی و هرزگی و بی دانشی!

ابو سعید ابوالخیر از دیگر سران عرفان و تصوف  نیز در رباعی های خود به تحقیر و تخطئه عقل و دانش  می پردازد و از عشق و مستی و دیوانگی و رندی و هرزه گردی ستایش می کند:

عشق آمد و گرد فتنه بر جانم بیخت

عقلم شد و هوش رفت و دانش بگریخت

 □

تا ولولهٔ عشق تو در گوشم شد

عقل و خرد و هوش فراموشم شد

تا یک ورق از عشق تو از بر کردم

سیصد ورق از علم فراموشم شد

 □

 اندر طلب یار چو مردانه شدم

اول قدم از وجود بیگانه شدم

او علم نمی‌شنید لب بر بستم

او عقل نمی‌خرید دیوانه شدم

 □

عشقم دادی زاهل دردم کردی

از دانش و هوش و عقل فردم کردی

سجاده نشین با وقاری بودم

میخواره و رند و هرزه گردم کردی

 

شبستری نیز در منظومه عرفانی و صوفیانه اش با نام گلشن راز با افزودن وصف دور اندیش به عقل که ظاهرا منظورش استدلال  گروی  است، عقل را تحقیر می کند:   

کسی کو عقل دوراندیش دارد

بسی سرگشتگی در پیش دارد

ز دوراندیشی عقل فضولی

یکی شد فلسفی دیگر حلولی

خرد را نیست تاب نور آن روی

برو از بهر او چشم دگر جوی

دو چشم فلسفی چون بود احول

ز وحدت دیدن حق شد معطل

رها کن عقل را با حق همی باش

که تاب خور ندارد چشم خفاش

 

و نیز با اشاره به تقابل عشق و عقل می گوید:

چو عشق آمد چه جای عقل رعناست

که کار عشق بدمستی و غوغاست

در آن منزل که عشق آمد ستیزان

نباشد عقل آنجا جز گریزان

 

شبستری در ابیاتی دیگر، علاوه بر عقل به نفی دین و تقوا و ادراک (علم و معرفت) نیز می پردازد و از مستی ستایش می کند:

خوشا آن دم که ما بی‌خویش باشیم

غنی مطلق و درویش باشیم

نه دین نه عقل نه تقوی نه ادراک

فتاده مست و حیران بر سر خاک

 

عطار نیز در تقابل عقل و عشق، عقل را رفتنی و گریختنی می داند:  

عشق اینجا آتشست و عقل دود

عشق کامد در گریزد عقل زود

 

عقل، ابله مردکی است!

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
طراحی و کدنویسی : ثامن تم
Template By : Samentheme.ir