تبلیغات
صوفی پژوهی بارویکرد نقد - اولین خانقاه
متن مورد نظر متن مورد نظر متن مورد نظر
اولین خانقاه
نویسنده ابو فاطمه در 02:08 ب.ظ | نظرات()

واژه «خانقاه» در كتابهای فرهنگ به صورتی قریب به یكدگر معنی شده است و مرحوم دهخدا ضمن اشاره به برخی از فرهنگها و نوشته های فارسی و عربی، آنها را در لغت نامه ذكر می كند[1]. و خلاصه معنی آن محل اقامت درویشان و صوفیان است[2].

درباره اولین خانقاه دو نظر وجود ارد: گروهی به پیروی از گفته خواجه عبدالله انصاری (م 481 ه) آن را در «رمله» فلسطین و عده ای طبق نظر


ابن تیمیه (م 728 ه) آن را در ناحیه «عبادان» و شهر بصره دانسته اند[3].

چون سران صوفیه نظر نخستین را معتبر دانسته اند ما نیز همن را بررسی و پیگیری می كنیم؛ به گفته خواجه عبدالله انصاری: اولین خانقاهی كه برای صوفیان بنا كردند، در رمله شام بود. سبب آن بود كه امیری ترسا یك روز به شكار رفته بود و در راه دو تن را دید كه به م رسیدند و دست در آغوش یكدیگر كردند و در آنجا نشستند و آنچه داشتند از خوردنی پیش نهادند و بخوردند و برفتند. امیر ترسا را معامله و الفت ایشان با یكدیگر خوش آمد و گفت من برای شما جائی بسازم تا با یكدیگر آنجا گرد هم آئید، پس آن خانقاه را در رمله بساخت[4].

عبدالرحمن جامی (م 898 هـ) ضمن اطلاق نام اولین صوفی به ابوهاشم معاصر سفیان ثوری (م161 هـ)، می نویسد: «اولین خانقاهی كه برای صوفیان بنا كردند، آن است كه به رمله شام كردند[5].

پس از جامی، احمد امین رازی (م1010هـ) نیز می نویسد: «ابوهاشم اول كسی است كه خانقاه جهت صوفیان ساخته و مولوی الجامی نیز در نفحات اول ذكر و نموده...»[6].

رازی هنگام بازنویسی مطالب جامی، بانی خانقاه را از امیری مسیحی به ابوهاشم صوفی تغییر داده و به تعبیر او بانی خانقاه ابوهاشم است نه امیری مسیحی.

و پس از آن موضوع ذكر بنای اولین خانقاه در رمله شام توسط نویسندگان دیگر هم عنوان شده است. مثلاٌ زین العابدین شیروانی (م1253هـ) نوشته جامی


را با مقداری دخل و تصرف و اظهار نظر كه مربوط به وضع تصوف زمانش بوده، بازگو كرده است[7].

نایب الصدر (م1288هـ) هم مطلب جامی را خلاصه كرده و نوشته است: «اولین خانقاه را امیری در رمله شام بنا كرد»[8].

دكتر نصری نادر، بنای اولین خانقاه را در رمله شام به راهبی مسیحی در پایان قرن دوم نسبت داده است[9].

پس بنا به گفته سران صوفیه و نویسندگان دیگر، اولین خانقای كه برای صوفیان در سرزمین اسلامی بنا كردند، در رمله شام مركز دشمنان اهل بیت (ع) به وسیله یك فرمانداری مسیحی بوده است. حالا جای این سؤال است: آیا فرمانروای مسیحی در ساختن خانقاه در قبال مسجد در كشور اسلامی، غیر از ایجاد تفرقه و فاسد كردن عقائد مسلمانان چه هدفی می توانست داشته باشد؟! و نیز معلوم می شود صوفیگری به یاری مسیحیان وارد جوامع اسلامی شده است.



[1] - لغت نامه دهخدا، ذیل واژه خانقاه.

[2] - تاریخ خانقاه در ایران، ص 60 دكتر محسن كیانی (میرا).

[3] - دكتر كیانی،‌تاریخ خانقاه در ایران، ص 137.

[4]  - طبقات الصوفیه، ص 10 – 9.

[5]  - نفحات الانس، ص 32 – 31.

[6]  - هفت اقلیم، رازی، ج 1، ص 112 – چاپ علمی تهران، به اهتمام جواد فاضل.

[7]  - شیروانی، حدائق السیاحه، ص 258.

[8]  - طرائق الحقائق، ج1، ص151.

[9]  - التصوف الاسلامی، ص10، دكتر نصری نادر، چاپ لبنان، 1960م.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
طراحی و کدنویسی : ثامن تم
Template By : Samentheme.ir