تبلیغات
صوفی پژوهی بارویکرد نقد - بررسی شخصیت بشر حافی (150 – 227 هـ )
متن مورد نظر متن مورد نظر متن مورد نظر

ابونصر بشر بن حارث معروف به حافی مروزی از اولیای اهل سنت و رجال طریقت و از اكابر عرفا و صوفیه است[1].


اصل وی از مرو است و بزرگ زاده ای از علمای حدیث بود كه بعدها در بغداد سكونت گزید[2] . و در همانجا از دنیا رفت[3].

بر حسب غالب مأخذ، بش (مثل اغلب سران صوفیه) در بدایت حال اهل لهو و شراب خوار و آلوده به گناه بود. به ساز و سرود و غنا و طرب و سرنا اشتغال داشت. اما از آن كار توبه كرد و بعد از آن در همه عمر شوریده وار می زیست. گویند او هم از علم خویش توبه كرد و هم دست از گناهان كشید، سرانجام هفت صندوق كتاب حدیثی را كه داشت، در خاك كرد و روایت


ننمود[4].


در اغلب منابع از جمله تذكره الاولیاء سبب توبة او را چنین نوشته اند:

«ابتداء توبه او آن بود كه شوریده روزگار بود بك روز مست می رفت كاغذی یافت كه در آن نوشته بود: بسم الله الرحمن الرحیم. عطری خرید و آن كاغذ را معطر كرد و به تعظیم، آن كاغذ را در خانه نهاد. بزرگی آن شی به خواب دید كه گفتند بشر را بگوی «طبیعت اسمنا فطیبناك و طهرت اسمنا فطهرناك ...» آن بزرگ گفت: مرد فاسق است و به خواب رفت باز همین خواب دید تا بار سوم بامداد برخاست و به خواب رفت باز همین خواب دید تا بار سوم بامداد برخاست وی را طلب كرد گفتند: به مجلس خمر است. رفت خانه ای كه در آنجا بود گفت: بشر آنجا می بود. گفتند: مست است بی خبر، گفت بگوئید كه به تو پیغامی دارم. گفت: بگوئید پیغام كه داری؟ گفت: پیغام خدای، گریان شد ... و طریق زهد پیش گرفت[5].

حمدالله مستوفی جریان را با تفاوت نقل كرده و گفته است: سبب سعادت او آن كه بر راه كاغذ پاره ای یافت بر آنجا بنبشته كه: «بسم الله الرحمن الرحیم». آن را خوش بوی كرد و جای نیكو نهاد هاتفی آواز داد كه ای ابو صر نام ما مطیب كردی به مكافات در دنیا و عقبی نام تو مطیب كرده بشر نهادیم[6].

در بعضی منابع شیعه، علت توبه بشر طور دیگر نقل شده است. گویند: روزی امام كاظم (علیه السلام) در بغداد از كنار منزل بشر گذر كرد و از آن منزل صدای ساز و آواز و لهو و لعب شنید. امام كمی توقف كرد كنیزكی از آن بیرون آمد،امام به او فرمود: ای كنیز صاحب این خانه آزاد است یا بنده؟ كنیز گفت: او آزاد است[7].

امام فرمود: راست گفتی اگر او بنده بود از مولای خود می ترسید. كنیز برگشت و كلام امام را به بشر رساند. بشر از شنیدن سخن امام ناراحت شد پابرهنه بیرون آمد تا این كه خود را به امام رساند و با دست آن حضرت توبه كرد[8].

بعضی از این قضیه تشیع بشر را استظهار كرده اند[9] ولی این استظهار درست نیست و قرائن و شواهد زیادی هست كه او از اهل سنت بوده است.

از جمله عطار گوید: نقل است كه احمد حنبل (علیه العنه)بسیار پیش او رفتی و در حق و ارادت تمام داشت تا به حدی كه شاگردانش گفتند: این ساعت تو عالمی در احادیثی و فقه و اجتهاد و در انواع علوم نظیر نداری، هر ساعت از پس شوریده ای می روی چه لایق بود؟! احمد گفت: آری از این همه علوم كه بر شمردید من این همه به از او دانم ، اما او خداوند را به از من داند، پس بر او رفتی و گفتی : حدثنی عن ربی مرا از خدای من سخنی بگوی[10] .

گویند او را احمدبن حنبل بزرگ می شمرد تا آنگاه كه فتنة مخلوق بودن قرآن پیش آمد. وی در خانه نشست و احمد پای پیش نهاد وی را گفتند: ای ابو نصر چرا بیرون نیائی و در نصرت دین و تقویت اهل سنت سخن نگوئی؟ گفت : هیهات هیهات احمدبن حنبل در مقام پیغامبران ایستاده است كه چون وی تواند كرد و مران نیست»[11].


معهذا این حال مانع از آن نبود كه احمدبن حنبل در حق وی همچنان اظهار اعتقاد كند و می گویند بعد از مرگ او نیز همواره از او به نیكی یاد می كرد[12].

البته علمای اهل سنت و سران صوفیه دربارة بشر مطالب زیادی نوشته اند و كرامات بسیاری بر او نسبت داده اند، موضوع سخن، صحت یا سقم این روایات نیست . زیرا هر آدم متوسط الفكری می داند كه بسیاری از این روایات باوركردنی نیست و با عقل و منطق سازگار نمی باشد، بلكه سخن از زهد بشر حافی است و این نقل هر قدر هم سخیف باشد ، بیانگر یك معنی است و آن وجود یك نوع زهد خشك و بیمارگونه ای است كه از قرن اول هجری در میان بعضی از مسلمانان پیدا شده است. بدیهی است هیچ یك از اعمال سحیف پسندیده نبوده و برای همین هم رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) و ائمه اطهار (علیهم السلام) از چنین روشهای بیمارگونه ای، مسلمانان را نهی می كردند.

نكته ای  كه تذكر آن در اینجا لازم است ، این است كه: صوفیه برای اثبات همبستگی خود با امام كاظم (علیه السلام) برخی از سران خود را از اصحاب و شاگردان امام معرفی كرده اند و برای فریب مردم سلسلة خود را به آن حضرت نسبت داده اند . مثلاً گفته اند:  شقیق بلخی (متوفی 194 هـ ) از شاگردان امام بوده و  از آن حضرت روایت نقل كرده است. همچنین امام (علیه السلام) ، استاد حاتم اصمّ (متوفی237) بوده است و شقیق به اتهام رافضی بودن در ماوراءالنهر كشته شد و توبة بشر حافی را به دست امام كاظم (علیه السلام) نوشته اند[13].

بر فرض اگر ادعای آنها راست هم باشد، دلیل خوبی برای شیعه و صحابه بودن آنها نمی باشد. اگر شقیق و بشر در حد یك شاگرد با امام (علیه السلام) ارتباط داشتند، می بایست علمای رجال شیعه آنان را بشناسند و از آنها نقل حدیث كنند و در كتابهای خود نام آنها را ذكر نماین و حال آن كه علمای شیعه آنها را نمی شناسند و  در میان اهل سنت كمال شهرت را دارند.



[1]  - وفیات الاعیان، ج1، ص 245 – الوافی بالوفیات، ج10، ص 146 – طبقات الصوفیه، ص 85.

[2]  - مستوفی تاریخ گزیده، ص 638.

[3]  - جامی، نفحات الانس، ص 48.

[4]  - تاریخ بغداد، ج7، ص 67 – عطار، تذكره الاولیاء، ج1، ص 107.

[5]  - تذكره الاولیاء، ج1، ص 104 – ابن خلكان، ج1، ص 249 – الوافی بالوفیات، ج10، ص 147.

[6]  - حمدالله مستوفی، تاریخ گزیده، ص 638.

[7]  - علامه، منهاج الكرامه، ص 19 – بنا به نقل قاموس الرجال، ج2، ص 326 – الكنی و الالقاب، ج2، ص 153.

[8]  - مدرس، ریحانه الادب، ج2، ص 19.

[9]  - مدرك قبل.

[10] - تذكرة الا لیاء، ج 1 ، ص 112 .

[11]  - نفحات الانس، ص 49-48 – خواجه انصاری ، طبقات الصوفیه ، ص 85

[12]  - تذكرة الالیاء، ج1، ص 112.

[13]  ) طرائق الحقائق، ج 2،‌ ص 83.

دوشنبه 30 مرداد 1396 01:47 ب.ظ
I know this if off topic but I'm looking into starting
my own weblog and was curious what all is needed to
get setup? I'm assuming having a blog like yours
would cost a pretty penny? I'm not very internet savvy so I'm not
100% positive. Any tips or advice would be greatly appreciated.

Appreciate it
چهارشنبه 18 مرداد 1396 09:23 ق.ظ
I loved as much as you'll receive carried out right here.
The sketch is tasteful, your authored material stylish.

nonetheless, you command get got an impatience over that you
wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly a lot often inside case you shield this increase.
جمعه 12 تیر 1394 06:12 ب.ظ
مطالب را به فارسی روان ترجمه کن .به کارت ادامه بده موفق باشی
ابو فاطمهانشاء الله
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
طراحی و کدنویسی : ثامن تم
Template By : Samentheme.ir